Polskie miasta przeciw smogowi

Anna Dulak

eco samorząd | 05.01.2018 08:52

Kolejny sezon grzewczy to kolejna dyskusja o smogu. Polskie miasta starają się walczyć z tym problemem. Na szczególną uwagę zasługują praktyki w Gdyni, Karlinie, Mińsku Mazowieckim, Krakowie i Kaletach, które zostały docenione w konkursie ECO-MIASTO.

 

© CONSTANS PR


Problem smogu stał się głośny w ostatnich latach. Zjawisko to jest przyczyną wielu niebezpiecznych dla życia chorób układu krążenia i oddechowego*.  Szacuje się, że tylko w polskich miastach i aglomeracjach powyżej 100 tys. mieszkańców w 2014 r. na skutek obecności w powietrzu pyłu PM2,5 przedwcześnie zmarło 18,6 tys. osób**. W dodatku problem ten wiąże się z wysokimi kosztami – państwo traci z jego powodu 13% PKB rocznie**.


Źródłem smogu w Polsce są przede wszystkim systemy ogrzewania budynków***, działania podejmowane przez miasta dotyczą ich efektywności energetycznej oraz ekologicznych źródeł ciepła, a także monitorowania zużycia energii.

 

© CONSTANS PR


Po pierwsze: efektywne energetycznie budynki
Przede wszystkim sprawdza się zasada, że im mniej energii potrzeba do ogrzania budynku, tym lepiej dla środowiska i mieszkańców. Powstaje wtedy mniejsza ilość toksycznych substancji, a jednocześnie ograniczone zostaje zużycie surowców naturalnych. Dlatego miasta inwestują w efektywne energetycznie budownictwo. Działania w tym zakresie podejmują wyróżnione w konkursie ECO-MIASTO 2017 Kalety, a także Mińsk Mazowiecki, gdzie powstało energooszczędne przedszkole, wyposażone m.in. w okna i drzwi o niskim wskaźniku przenikania ciepła i system wentylacji odzyskujący ciepło z uchodzącego powietrza.


Po drugie: ekologiczne źródła ciepła
Aby ogrzewanie było przyjazne środowisku, kluczowy jest wybór odpowiedniego źródła ciepła. Najlepszym możliwym rozwiązaniem jest energia odnawialna. W gminie Karlino aż 21 budynków użyteczności publicznej wykorzystuje pompy ciepła, czyli urządzenia, które wymuszają przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej. Ten ekologiczny sposób ogrzewania wspomagany jest energią wytwarzaną przez panele fotowoltaiczne.

 

© arch. UM Mińsk Mazowiecki


Ogromnym zagrożeniem dla środowiska oraz zdrowia mieszkańców są natomiast stare, nieefektywne piece na węgiel. Często paliwo to jest złej jakości, a w skrajnych przypadkach użytkownicy wykorzystują do ogrzewania swoich domów odpady, które w procesie spalania wydzielają bardzo szkodliwe substancje. W Krakowie na szeroką skalę następuje wymiana przestarzałych pieców w budynkach mieszkalnych. Miasto dofinansowuje zakup nowoczesnych źródeł ciepła opartych na paliwie gazowym, olejowym, elektrycznym czy odnawialnych źródłach energii, a także udziela dopłat do ogrzewania osobom, które zdecydowały się na zmianę urządzenia grzewczego na nowsze lub podłączenie do miejskiej sieci. To bardzo ważne, bo tak kompleksowy program zachęca do udziału także osoby o niższych dochodach, które nie mogłyby sobie pozwolić na pokrycie wyższych opłat wynikających ze zmiany źródła ciepła na bardziej ekologiczne.

 

© arch. UM Mińsk Mazowiecki


Po trzecie: monitorowanie zużycia energii
Ograniczeniu zużycia energii, a co za tym idzie – emisji szkodliwych substancji może sprzyjać efektywne zarządzanie. W Gdyni, mieście nagrodzonym w konkursie ECO-MIASTO 2017, od końca października działa kompleksowy system monitorowania zużycia energii. Został on zainstalowany w 450 miejskich budynkach. Zgromadzone dane mają umożliwić lepsze zarządzanie poborem prądu czy ciepła.



* K. Skotak, Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego i jego skutki, prezentacja przedstawiona podczas Międzynarodowej Konferencji „INNOWACYJNE ECO-MIASTO: zdrowe środowisko, zdrowi ludzie” 8 listopada 2017 r.
** K. Skotak., Wpływ na zdrowie ludzi [w:] Pyły drobne w atmosferze. Kompendium wiedzy o zanieczyszczeniu powietrza pyłem zawieszonym w Polsce [red. K. Juda-Rezler. B. Toczko], Warszawa 2016.
*** Krajowy program ochrony powietrza do 2020 roku, Warszawa 2015.


(mp)